M. sunullah arisoy – türk halk şiiri antolojisi – PDF İndir

M. Sunullah ARISOY – Türk Halk Şiiri Antolojisi PDF Oku indir, e-kitap sitemizde M. Sunullah ARISOY – Türk Halk Şiiri Antolojisi kitabını araştırdık. Ayrıca M. Sunullah ARISOY tarafından kaleme alınan M. Sunullah ARISOY – Türk Halk Şiiri Antolojisi kitap özetinin yanı sıra, M. Sunullah ARISOY – Türk Halk Şiiri Antolojisi pdf oku, M. Sunullah ARISOY – Türk Halk Şiiri Antolojisi yandex, M. Sunullah ARISOY – Türk Halk Şiiri Antolojisi e-kitap pdf, M. Sunullah ARISOY – Türk Halk Şiiri Antolojisi PDF Drive, M. Sunullah ARISOY – Türk Halk Şiiri Antolojisi Epub gibi indirme linklerini de bulacaksınızdır.

M. Sunullah ARISOY – Türk Halk Şiiri Antolojisi Oku

Rahmetli Ataç Usta, “antoloji”yi atmış yerine “güldeste” demişti. “Güldeste” sözcüğü bir süre tutar gibi olduysa da, yerine bir türlü oturamadı; farklı zamanlarda yazılarda kullanılır oldu, sonra da -sanırım-unutuldu, gitti. O senelerda, “Yeni Türk Şiiri”ni kapsayacak bir “antoloji” yapmaya durmuştum, adını “Deste. Yeni Türk Şiiri:1” koymuştum (Kaynak Yayınları, 1953). Demek, aradan otuz iki yıl geçmiş. Az zaman değil. Neden “Güldeste” değil de, yalnızca “deste”? Doğrusunu isteğe göre, şimdi bunun nedenini açık seçik çıkaramıyorum. Olabilir ki “gül” sözcüğü ürkütmüştür beni! O senelerda -genciz tabi ki!-Ataç Usta, bir Osmanlıca sözcüğe Türkçe karşılık önerdi mi, önünü ardını, sağını solunu arayıp taramadan o yeni sözcüğe sarıldığımızı, hiç olmazsa sarılmak istediğimizi neden söylemeyelim? Sonraları öğrendik ki “deste” de Türkçe değil! “Dest” Farsça bir sözcük, “el” demek oluyor; “deste” de bir anlamıyla “demet, tutam, takım” manasına geliyor. Demek, bilerek değil ama seziyle olacak “Güldeste”nin “gül”ünü atıp, “Yeni Türk Şiiri” antolojisine “Deste” demem de buradan kaynaklanıyor olmalı. “Antoloji” sözcüğü de vapma bir sözcük anlaşılan. Sözlüklerin dediğine bakılırsa, Yunanca “anthos” ile “legein”i birleştirmişler -Fransızlar olacak-“antoloji” yapmışlar. “Anthos” sözcüğü “çiçek” demekmiş. “legein” de “seçmek” manasına geliyor. “Çiçek seçmek!” Ama “Antoloji”yi “çiçek seçmek” anlamında da kullanmamışlar, sözlüklerin tamamına göre “Ozanların, yazarların, bestecilerin yapıtlarından alınmış seçme parçalardan bir araya gelen yapıt” anlamını yüklemişler, öyle de uygulamışlar. Yalnız burada bir noktaya dikkat etmek gerekiyor sanıyorum: İster “antoloji” diyelim, ister “güldeste” diyelim, ister “seçme” diyelim, sözcüğün kökeninde bir “çiçek” var.

Yani şöyle böyle bir “seçme” değil yapacağınız. Bir “çiçek tarlası”ndan, “çiçek”lerin içinden “çiçek” seçeceksiniz! İşin, asıl güç yanı da burası değil mi! “Antoloji” düzenlemede, işin bir başka güç yanı da şu olsa gerek:”Antoloji” yansız bir çalışma mıdır? Değildir bence. Kişi adlarında olabildiğince yansız davranmaya çalışsanız bile, o bireylerin yapıtlarından yapacağınız seçmeler, döner dolaşır, seçmeyi yapanın beğenisine, eğilimine gelir dayanır. Ozanın, yazarın, öykücünün, romancının adı üzerinde birleşebiliriz de, sizin seçtiklerinizle, benim seçtiklerim, sonunda bir bakarsınız ki, başka başkadır. Bunda bence, şaşılacak bir yan da olmasa gerek. Tam tersine, bu sonuç, “seçme”yi yapanın, bir bakıma, doğal hakkıdır, eski deyimle “takdir hakkı”dır. İşte burada, kişisel beğeni, eğilim, isteseniz de istemeseniz de, kendiliğinden ağırlığını ortaya koyuyor. Ne var ki, -konumuz şiir olduğuna göre -kimi ozanların “olmasa olmaz” şiirleri mevcuttur. O şiirler, ozanın kendi malı olmaktan da çıkmış sayılır artık, halkın, kamunun malı olmuştur. O tür şiirlere yer vermezseniz, seçtiklerinizin eksikliği çıkar orta yere. O şiirleri çok beğenmeseniz, çok sevmeseniz bile antolojinize almak zorunluğunu duyarsınız. Buna bir çeşit kamuoyu baskısı da denebilir mi? Bu açıklamayı, elinizdeki şu kitabın genel bir değerlendirmesini yapmaya durduğunuzda, size yardımcı olabilir umuduyla yaptım. Elden geldiğince yansız bir çalışmadır bu. Ozanların seçiminde de, seçilen ozanlardan seçilmiş şiirlerde de. Ama hiç şüphesiz, bütün bu seçimlerde seçenin kişisel beğenisinin, değerlendirmesinin, eğiliminin ağır bastığı da görülecektir.

Bu tür bir çalışmanın başka türlü olabileceğini de, doğrusu, hiç sanmıyorum. “Antoloji”leri çeşitli metotlarla düzenleme olanakları var. Biri ötekinden daha doğrudur da denemez. Bu “antoloji”de şu metotlarla yola çıkıldı: 1 ) “Halk Şiirimiz” 13. yüzyıldan bugüne, yüzsenelera göre ayrıldı önce. 2) Her yüzyıl içinde yaşayıp da “antoloji”de yer alması uygun görülen ozanların, adları abecesel olarak sıralandı. 3) Halk Şiirimiz’de şiirlerin ayrı ayrı adları yok bilindiği gibi. Bu “antoloji”den önce de uygulanmış bir yöntemi uyguladık. Şiirlerin birinci dizelerini, şiirin adı yaptık. Arandığında bulunmasına kolaylık olur fikriyle. Ozanlarınca şiirlerine ad verilmişse -ki bu daha çok 20. yüzyıldadır -o adları olduğu gibi kullandık. 4) Her ozanın yaşamöyküsünü, bulunabilen belgelere, bilgilere göre, şiirlerinin başında özetledik. Bu hususta tek kaynakla yetinmemeye çalıştık. Çeşitli kaynaklardaki değişik yaşam detaylarını de, özetlemeyi doğru bulduk.

Böylelikle, halk ozanlarının yaşamlarıyla alakalı bilgilerimizin azlığı da, çelişikliği de kendiliğinden yaşandı. 5) Ozanların yaşamöykülerini özetlemekle yetinmedik. Bilhassa, “Halk Şiirimiz”in mühim, etkin kişilikleri olan ozanlaria alakalı yorumlarımızı, değerlendirmelerimizi de özetle sunmaya çalıştık. Böylelikle, yaşamöyküleri aktarmacılığından, bir ölçüde de olsa, daha ileri, daha yararlı bir adım atmaya çalıştık. 6) Şiirlerde, yüzseneler ilerledikçe, dilde de Osmanlıcanın etkileri giderek yoğunluk kazanıyor. Bunda, dinsel eğitimin, köy-kent ilişkilerinin, daha başka etkenlerin ağırlık kazandığı da gözleniyor: Kimi sözcükler yerel, özel nitelikler taşıyor. Bunların anlamlarını, özellikle şiirlerde kullanılan anlamlarını okura aktarmak gerekirdi. Bunun için, uygulanagelen bir yönteme bağlı kaldık, kitabın sonuna bir “Sözlük” ekledik. 7) Bu “antoloji”nin düzenlenmesinde yararlandığımız yapıtları “Kaynakça” adıyla, ayrı bir bölüm olarak kitabın sonuna koyduk. 8)Arama bulma kolaylığı sağlamak maksadıyla kitabın başına “” koymakla yetinmedik. Kitabın sonuna da biri abecesel olarak ozan adlarını, öteki de yüzsenelera göre ozanlar ve şiirlerin ilk dizelerini gösteren iki dizin koyduk. 9) “Antoloji”de ozanların “olmazsa olmaz” şiirlerinin dışında, şimdiye dek başka “antoloji”lerde yer almamış, ama o ozanları temsil edebileceğine inandığımız değişik örnekler sunmaya özen gösterdik. Böylelikle okur, ozanların az gördüğü veya görme, okuma olanağı bulamadığı değişik şiirleriyle karşılaşsın istedik. 10) Ozanların birbirlerine çok andıran şiirlerine özellikle yer vermeye çalıştık. Böylelikle ozanların birbirlerinden ne biçimde, ne miktarda etkilendiklerini sergilemek istedik.

Halk şiirimizdeki “Dedim-Dedi”li şiirler, bu etkileşimin en belirgin emsallaridir. Bunları da dipnotlarda gösterdik. 11) Her çağdan geleceğe birkaç yazıneri kalıyor. Bu gerçek. “Halk Şiirimiz”de de bu böyle. İşin doğrusuna bakarsanız 13. yüzyıldan günümüze “Halk Şiirimiz”in doruk noktaları da öyle çok değil. Nerden baksanız iki elin parmak sayısını ya geçer, ya geçmez. Bu ozanlar çağlarında da, çağlarından sonra da etkenliklerini sürdürebilmiş büyük ozanlardır. Ama bir yazın yalnızca “büyük”ler birikimi midir? Yaşadığı zamanda, pekala, bir ölçüde de olsa etkenlikleri olan, güzel şiirler söylemiş, yerinde yaklaşımlar yapmış, halk şiirine sesiyle, sözüyle katkılarda bulunmuş bir çok ozan var. Bunların çoğunun “Cönk”lerde “mecmua”larda kaldığını, gün yüzüne çıkamadığını söylemek yanlış olmaz. Elbette bu alanda çalışmak çok güç, büyük emek isteyen bir iş. Ama, çeşitli uzman kişilerın seneler süren arama taramalarıyla ortaya çıkmış ozanların yalnız bilinen bir bölüğünün “antoloji”lerde yer alması, ötekilere karşı yapılmış bir haksızlık olmaz mıydı? Bu soruyu çıkış noktası yaptık. Doruk’ların ötesinde elden geldiğince, en azından aynı değer ölçüsünde, çizgisinde olup da, bir çok “antoloji”lerde yer almayan ozanlara yer vermeği yeğledik. Böylelikle, okurlara daha değişik kadroyla bir araya gelen bir “antoloji” sunmak istedik.

Bunun yanı sıra şu açıklamayı da yapmalıyız: “Halk Şiirimiz”i gizemci şiirimizle, bu şiirin temsilcileriyle birlikte sunmaya çalıştık. Gizemci yazının ayrı bir dal olduğu da ileri sürülebilir. Ne var ki, Türk gizemci halk ozanlarının, halktan kopuk olduğunu da sanmıyorum. Onlar da halkla bütünleşmiş bireyler, gibi geliyor bana. Böyle olunca da, “Halk Şiirimiz”e genel bir bakış anlamını taşıyacak olan böyle bir “antoloji”de gizemci ozanları ayırmayı doğru bulmadım. Bilhassa onların yaşamı “halk” tanımına en yakın olanı. Bu “antoloji”, bir başka noktayı da görülmektedirıyor bana göre. Benim isteğime bağlı değil bu, kendiliğinden, ozanların kimliğinden, kişiliğinden gelen, doğan bir sonuç gibi. Bilhassa gizemci ozanların büyük çoğunluğu Alevi-Bektaşi. Halk ozanlarının büyük çoğunluğu Doğu Anadolu kesiminden. Ya da Güney Anadolu kesiminden. Ozanların çoğunun yaşamlarıyla alakalı yeterli bilgiler yok ama olsa da, bu sonucu ne ölçüde etkileyebilecek bilemiyorum. Bir başka mühim nokta da 20. yüzyıl halk şiirimiz. Bakın “antoloji”nin bu bölümüne.

Bence, en zayıf kesimi bu. 20. yüzyıl halk şiirimizde ileri gelen kişi, gene de Aşık Veysel. Bilhassa son senelerda yetişen, sözlüden yazılıya geçmiş halk ozanlarımızın bir çıkmazda olduğu da ortaya çıkmakta. Kırsal kesimden kente yönelişin yoğunlaştığı, siyasal ortamın iyice karmaşıklaştığı bir dönemin, etkisiz ürünleriyle karşılaşıyoruz çoğunlukla. Bu konu üzerinde de, daha kapsamlıçe durulmalı, daha sağlıklı sonuçlara varılmaya çalışılmalıdır. Yedi yüzyıllık “Halk Şiirimiz”in belirgin emsallariyle, topluca tanıtılması amacında olan bu “antoloji”de asıl emek benim değil. Asıl emeği “antoloji”nin ortaya çıkmasını sağlayan, bellibaşlıları “Kaynakça”da gösterilen uzman kişilerın, seneler süren -hem de bıkıp usanmadan süren -çalışmalarında aramak, tabi ki, haktanırlığın doğal gereğidir. O çalışmalar olmasaydı, bu “antoloji” nasıl düzenlenebilirdi? O bakımdan, bu “antoloji”ye kaynaklık edenlere teşekkürüm sonsuzdur. Eksiklikler, kusurlar, değerlendirme farkında olmadanrının sorumluluğu, şüphesiz benim; “Halk Şiirimiz”in 13. yüzyıldan bugüne macerasıni özetleyebilmişse bu “antoloji”, o, Türk halkının yüreği, dileği, özlemi, isteği, umudu olmuş halk ozanlarımızın bir başarısıdır. Varsa -ki mevcuttur -kusurumuz affola! Kuşadası, Karaova: 17.4.1984 M. Sunullah Arısoy

M. Sunullah ARISOY – Türk Halk Şiiri Antolojisi Tıklayın